مفاهیم غلط در مورد عامل مؤنّث

نقطه شروع در راستای تطهیر و پرهیزکاری، کوشش دائمی انسان در کنترل و فائق شدن بر نفس خود می­باشد. «نفس» به عبارتی جهات مادون در انسان است که همواره او را به سوی وساوس دنیوی و ارضاء هوسها برمی­انگیزد.

«نفس» همچنین به عنوان عامل مؤنّث تعبیر شده است که با مکر خود سعی در اغفال روح پاک و مطهر داشته و می­خواهد او را به مرتبه مادون و به دام وساوس دنیوی بیفکند. اسامی و کلمات عربی یا مؤنّث هستند یا مذکّر. این واقعیت که کلمۀ «نفس» در زبان عربی کلمه­ای مؤنّث است چنین مقایسه و تعبیری را میسر می­نماید. *  [1] اما، اصولاً قرآن کریم هر دو یعنی هم زنان و هم مردان را به کنترل وتأدیب نفس خود توصیه و امر نموده است.

شعری از جامی در مورد "رابعه" که زنی عارف و پارسا بوده شاهدی بر این مطلب است (خورشید در زبان عربی کلمه­ای مؤنّث و ماه کلمه­ای مذکّر می­باشد):

اگر همه زنان مانند آن یکی (رابعه) بودند که ما گفتیم،
زنان بر مردان ارجحیت می­داشتند؛
زیرا همانطور که مؤنّث بودن برای خورشید شرمی نیست،
مذکّر بودن نیز افتخاری برای هلال ماه نمی­باشد.*  [2]

آن ماری شیمل در کتاب جهات باطنی اسلام می­گوید: باوجود کلیه تعابیر غلط بر ضد زنان و سوء تفاهمهای موجود، مسلمانان هیچگاه به پایه مسیحیان در دوران قرون وسطی در شدت ابراز تنفر و اعمال خشونت بر علیه زنان نمی­رسند. اسلام، حوّا را هم متّهم به اغفال حضرت آدم نمی­نماید و او را سرزنش و نکوهش نمی­کند و این ادعای مسیحیان که اسلام، زنان را فاقد روح الهی می­داند، کاملا غلط است و نه تنها هیچگونه پایه و اساسی در قرآن و یا حدیث ندارد بلکه کاملا خلاف آن صحت دارد.*  [3]

قرآن کریم مکررا به ما می گوید که «خداوند مرد و زن را از یک نفس واحد آفریده است» (سورة 4 ـ آیة 1) و اینکه «ای مردم همانا آفریدیمتان از مذکّر و مؤنّث، و گردانیدیم شما را شاخه هائی و تیره هائی تا شناسا شوید. همانا گرامی ترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست. همانا خدا است دانای آگاه» (سورة 49 ـ آیة 13). همة ما، مرد و زن، از یک منبع و جوهره واحد خلق شده ایم و این نکته مهم حائز اهمیت فراوان است.

يأيها الناس إنا خلقناكم من ذكر و أنثى و جعلناكم شعوبا و قبائل لتعارفوا إن أكرمكم عند الله أتقاكم إن الله عليم خبير.

در عالم روحانی، مؤنّث یا مذکّر بودن ما مطرح نیست زیرا عالم روحانی و معنوی، ماورای جهات مادی و ابعاد سلولی است. مجادله و بحث در مورد قائل شدن محدودیتها برای زنان و نقش آنان در جامعه، ارتباط مستقیم با عوامل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشته و به منظور خیال واهی کنترل آنان می­باشد.

مولانا المعظّم حضرت صلاح­الدّین علی نادر عنقا، پیر طریقت اویسی می­فرماید
عطر خوش گل سرخ، جنسیت ندارد

_____________________________

1. Annmarie Schimmel, Mystical Dimensions of Islam, University of North Carolina Press, Chapel Hill, 1975, p, 112-113
2. Abdurrahman Jami, Nafahat al-uns,  Edited by M. Tauhidipur.  Tehran, 1957., Teheran, 1957
3. Annmarie Schimmel, Mystical Dimensions of Islam, University of North Carolina Press, Chapel Hill, 1975, p. 128-129

قرآن